Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (TW Đoàn) và Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) luôn xác định công tác BVMT là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nên công tác BVMT hàng năm đều được quan tâm và triển khai rộng rãi, tạo sức mạnh đồng bộ trong công tác chỉ đạo và tổ chức các hoạt động BVMT.

Mỗi ngành đều có bộ phận thường trực làm nhiệm vụ tham mưu cho Ban Bí thư TW Đoàn và Lãnh đạo Bộ TN&MT ban hành các văn bản hướng dẫn tổ chức hoạt động BVMT; phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành khác triển khai thực hiện kế hoạch đề ra; tăng cường các hoạt động hướng về cơ sở, xây dựng các mô hình hoạt động.

Bên cạnh đó, Ban Bí thư TW Đoàn đều có kế hoạch chỉ đạo phát động thanh thiếu niên cả nước tổ chức nhiều hoạt động ra quân tuyên truyền về BVMT.

Chủ động chỉ đạo lồng ghép hoạt động tuyên truyền BVMT với các hoạt động, các nội dung công tác trong từng mảng công việc, đi vào từng đối tượng đoàn viên thanh niên khác nhau, như: Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Hội Sinh viên Việt Nam, Hội đồng Đội TW... Năm 2009, Đoàn thanh niên phát động Chương trình “Thanh niên tham gia bảo vệ dòng sông quê hương”; Năm 2010, Ban Bí thư TW Đoàn đã chọn chủ đề “Thanh niên hành động vì môi trường” với phương châm “Mỗi thanh niên một hành động, mỗi cơ sở Đoàn một hoạt động thiết thực BVMT”. Trong tháng Thanh niên 2010, các tỉnh, thành Đoàn đã chủ động xây dựng kế hoạch và triển khai các hoạt động Ngày Chủ nhật xanh BVMT trên địa bàn.

Tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức

Thời gian qua, các cấp bộ Đoàn đã tập trung tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật với thông tin về TN&MT cho cán bộ, đoàn viên, thanh thiếu nhi như: Tổ chức các chiến dịch truyền thông hưởng ứng: “Tết trồng cây”, “Tuần lễ quốc gia về nước sạch và vệ sinh môi trường”, “Ngày nước thế giới”, “Ngày khí tượng thế giới”, “Ngày môi trường thế giới”, “Chiến dịch làm cho thế giới sạch hơn”, “Ngày đa dạng sinh học”, “Tháng Thanh niên”...

Cùng với việc, đẩy mạnh công tác tuyên truyền trên các phương tiện truyền thông đại chúng, đặc biệt trên website Đoàn thanh niên để thiết lập đường dây nóng tiếp nhận các thông tin liên quan tới hoạt động BVMT...

Bên cạnh đó, Đoàn cũng phát hành 5.000 cuốn cẩm nang, 50.000 tờ rơi và 23.000 bộ cam kết “BVMT và dòng sông quê hương”. Đoàn thanh niên tại 23 tỉnh lưu vực sông Cầu, Nhuệ, Đáy, Đồng Nai và các tỉnh Bắc Trung bộ đã vận động nhân dân ký cam kết BVMT và bảo vệ dòng sông quê hương.

Cùng với những hoạt động truyền thông, Ban Bí thư TW Đoàn đã hướng dẫn và chỉ đạo các tỉnh/ thành Đoàn tổ chức các hội thi: “Thanh niên với môi trường xanh - sạch - đẹp”, “Khát vọng xanh”, “Ý tưởng sáng tạo trong BVMT”; hội diễn văn nghệ, thi tiểu phẩm, sân khấu hóa, biểu diễn tiểu phẩm, tuyên truyền trực quan pa nô, áp phích về BVMT, tổ chức các hoạt động đi xe đạp, đi bộ vì môi trường...

Các cấp bộ Đoàn thường xuyên tổ chức các lớp bồi dưỡng, tập huấn nâng cao kiến thức, kỹ năng về công tác BVMT cho cán bộ Đoàn, cán bộ nòng cốt trong các đội xung kích BVMT.

Năm 2009, TW Đoàn đã tổ chức 4 lớp tập huấn cho 600 cán bộ, đoàn viên thanh niên tuyên truyền viên 29 tỉnh thuộc các lưu vực sông Cầu, sông Nhuệ - Đáy, sông Đồng Nai và các tỉnh Bắc Trung bộ. Trong 6 tháng đầu năm 2010, 2 lớp tập huấn tại Thái Nguyên và An Giang cũng đã được tổ chức với sự tham gia của 400 học viên. Các lớp tập huấn đều do những giảng viên là lãnh đạo các Tổng cục, vụ thuộc Bộ TN&MT; lãnh đạo các Sở TN&MT; các nhà khoa học, chuyên gia trong lĩnh vực tài nguyên môi trường giảng dạy. Nội dung các bài giảng trang bị cho học viên các kiến thức về tình hình ô nhiễm và giải pháp xử lý môi trường nói chung và các lưu vực sông nói riêng ở Việt Nam; về BĐKH, nguyên nhân và những tác động của BĐKH; kỹ năng xây dựng nhà tiêu hợp vệ sinh, chuồng trại chăn nuôi kết hợp biogas; kỹ năng tổ chức sự kiện và truyền thông về BVMT; hướng dẫn xây dựng các mô hình BVMT của Đoàn thanh niên ở các địa phương.

Xây dựng các mô hình

Trong 2 năm 2009 - 2010, TW Đoàn đã chỉ đạo và hỗ trợ một số địa phương tổ chức trồng rừng đầu nguồn, trồng rừng ngập mặn nhằm ứng phó với BĐKH, trồng rừng hoàn nguyên môi trường ở một số khu vực khai thác than, đá; phát động thí điểm Chương trình “Thanh niên tham gia bảo vệ dòng sông quê hương”; Tuần lễ quốc gia về nước sạch và vệ sinh môi trường, Ngày môi trường thế giới và Chiến dịch thanh niên tình nguyện hè...

Bên cạnh đó, TW Đoàn cũng đã triển khai, hỗ trợ và tổ chức xây dựng các mô hình Thanh niên BVMT tại các tỉnh thuộc lưu vực sông Cầu, lưu vực sông Nhuệ - Đáy, lưu vực sông Đồng Nai và các tỉnh Bắc Trung bộ. Tính đến nay, các tỉnh, thành Đoàn trong cả nước đã thành lập được gần 8.000 đội “Tình nguyện xanh”, tổ chức hàng vạn hội thi môi trường, xây dựng hơn 2.500 nhà tiêu hợp vệ sinh và chuồng trại chăn nuôi kết hợp biogas, gần 1000 tổ hợp tác, hợp tác xã thanh niên BVMT, gần 300 mô hình cải tạo và làm sạch giọt nước.., cụ thể:

Mô hình "Làng xã xanh - sạch - đẹp” đang xây dựng 3 mô hình tại Hòa Bình, Quảng Trị và Lào Cai. Mô hình đã tác động tích cực đến tập quán sinh hoạt của người dân địa phương, nhiều hộ gia đình đã tự nguyện xây dựng và sử dụng các công trình vệ sinh như: hố rác, bể biogas...

Mô hình "Đội Tình nguyện xanh” gắn với 23 tuyến sông Thanh niên tự quản được Đoàn thanh niên xây dựng ở 23 tỉnh, thành lưu vực sông Cầu, Nhuệ - Đáy và sông Đồng Nai. Đội Tình nguyện xanh đã trực tiếp tham gia trồng tre chắn sóng, tham gia phát hiện, phối hợp xử lý vi phạm về BVMT; tham gia đăng ký đảm nhiệm các bến đò, tuyến sông an toàn, tham gia bảo vệ nguồn nước...

Còn nhiều việc phải làm

Nhìn chung, trong năm 2009 và 6 tháng đầu năm 2010, TW Đoàn đã thực hiện tốt vai trò phối hợp với Bộ TN&MT bước đầu đạt được những kết quả quan trọng góp phần nâng cao ý thức của thanh thiếu niên và nhân dân trong công tác BVMT.

Tuy nhiên, công tác phối hợp chỉ đạo thực hiện chương trình “Thanh niên tham gia BVMT, bảo vệ dòng sông quê hương” còn chưa đồng bộ trên các đơn vị tỉnh, thành; chưa có cơ chế khen thưởng kịp thời cho các cá nhân cũng như tập thể có thành tích tốt trong công tác BVMT cũng như xử phạt các đơn vị vi phạm.

II. Giải pháp triển khai nghị quyết trong giai đoạn 2011-2012

Để việc phối hợp giữa TW Đoàn và Bộ TN&MT khi triển khai các Nghị quyết tốt hơn, cần tăng cường một số giải pháp sau:

1. Tiếp tục nâng cao chất lượng công tác truyền thông giáo dục về BVMT

Để nâng cao chất lượng công tác truyền thông, trước tiên cần đổi mới nội dung theo hướng phát triển cả bề rộng và chiều sâu; chỉ đạo các cấp bộ Đoàn đẩy mạnh công tác thông tin, truyền thông về ứng phó với BĐKH như: Ngày Môi trường thế giới, Tuần lễ nước sạch và vệ sinh môi trường, Ngày Biển đảo, Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn....

Đồng thời xây dựng các chuyên trang, chuyên mục về bảo vệ dòng sông quê hương trên Chương trình phát thanh, truyền hình, các báo, tạp chí, tờ tin thanh niên của Đoàn, Hội, Đội; biên tập, in và phát hành các tờ rơi, băng, đĩa, sách tuyên truyền về BVMT phù hợp với từng đối tượng thanh thiếu nhi; tăng cường tổ chức cuộc thi, phim phóng sự về môi trường, các diễn đàn thanh niên với môi trường; thi sáng tác poster và thi viedeo clip về thanh niên ứng phó với BĐKH. Thông qua các cuộc thi nhằm thu hút thanh thiếu nhi nói riêng và nhân dân nói chung có thái độ tích cực đối với môi trường, có ý thức BVMT, hướng tới thay đổi thái độ, hành vi trong BVMT, ứng phó với BĐKH.

Bên cạnh đó, tiếp tục tổ chức cho đoàn viên, thanh thiếu nhi và nhân dân ký cam kết BVMT; tăng cường tổ chức các hoạt động biểu dương, tuyên dương các ý tưởng sáng tạo, các tập thể, cá nhân điển hình tiên tiến trong công tác BVMT; thường xuyên sơ kết, tổng kết rút kinh nghiệm và nhân rộng các mô hình, các hoạt động hiệu quả.

2. Hỗ trợ nâng cao kiến thức, năng lực tổ chức công tác

BVMT Tăng cường tổ chức các lớp tập huấn cho đội ngũ cán bộ Đoàn, Hội, Đội về kiến thức cũng như kỹ năng tổ chức các hoạt động truyền thông, kỹ năng lập kế hoạch, quản lý, giám sát các hoạt động BVMT, hướng dẫn các cấp bộ Đoàn phương pháp, cách thức quản lý và BVMT, tập trung xử lý các khu vực trọng điểm ô nhiễm môi trường. Đồng thời tổ chức các hoạt động tham quan, trao đổi kinh nghiệm giữa các mô hình BVMT đạt hiệu quả cao, xây dựng các diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm trong công tác BVMT.

3. Tiếp tục củng cố và xây dựng các mô hình can thiệp BVMT

Trong thời gian tới tiếp tục khuyến khích, hỗ trợ xây dựng các mô hình tổ hợp tác và HTX dịch vụ thanh niên thu gom rác thải, tái chế và sử dụng rác thải, sản xuất, cung cấp thiết bị, dụng cụ BVMT, các sản phẩm thân thiện với môi trường, dịch vụ BVMT; vận động và hỗ trợ các hộ gia đình xây dựng nhà tiêu, chuồng trại chăn nuôi hợp vệ sinh. Đồng thời, thành lập và duy trì hoạt động của các đội Tình nguyện xanh, đội Thanh niên xung kích tham gia BVMT ở những địa bàn, khu vực trọng điểm, xây dựng thêm nhiều mô hình “Làng xã xanh - sạch - đẹp”, “Đội Tình nguyện xanh”, “Trồng rừng ngập mặn và rừng hoàn nguyên”...

III. Kết luận

Sau gần 2 năm kể từ khi triển khai Nghị quyết liên tịch, ý thức BVMT của nhân dân và thanh thiếu nhi đã được nâng lên rõ rệt, có nhiều gương sáng trong công tác bảo vệ, giữ gìn môi trường. Để Đoàn thanh niên các cấp hoạt động hiệu quả hơn trong công tác BVMT trong thời gian tới, TW Đoàn kiến nghị với Bộ TN&MT tạo điều kiện hơn nữa cho Đoàn thanh niên các cấp tham gia vào các chương trình do ngành TN&MT quản lý; tăng cường công tác phối hợp chỉ đạo điểm các hoạt động của chương trình “Thanh niên tham gia BVMT, bảo vệ dòng sông quê hương”; hỗ trợ xây dựng và phát triển đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên là cán bộ, đoàn viên, thanh niên; có cơ chế khen thưởng đột xuất; cơ chế phát hiện và xử lý các tập thể, cá nhân vi phạm về TN&MT và cơ chế, chính sách để Đoàn thanh niên tham gia vào 7 lĩnh vực của ngành TN&MT.

Đồng thời, đề nghị Bộ TN&MT tăng cường sự chỉ đạo theo ngành dọc để công tác phối hợp giữa Đoàn thanh niên các cấp và Sở TN&MT các tỉnh, thành đạt hiệu quả cao trong công tác BVMT, triển khai các nội dung của Nghị quyết.

Nguyễn Anh Tuấn

Phó Trưởng Ban Thanh niên Nông thôn

Trung ương Đoàn TNCSHCM

Tạp chí môi trường số 11