Về công tác tham mưu ban hành văn bản quản lý: Sở TN&MT đã trình Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh ban hành 22 văn bản để lãnh đạo, chỉ đạo công tác BVMT tại địa phương.

Công tác tuyên truyền, triển khai, đào tạo, tập huấn Luật BVMT đã được quan tâm chỉ đạo với nhiều hình thức phong phú, thiết thực.

Đã tuyên truyền Nghị quyết số 41- NQ/TW của Bộ Chính trị (Nghị quyết 41) trên các phương tiện thông tin đại chúng ở cấp tỉnh và cấp cơ sở. Hàng năm, Sở phối hợp với Báo Bắc Giang, Đài PT&TH tỉnh xây dựng chuyên trang, chuyên mục về BVMT; Đôn đốc 10/10 huyện, TP tuyên truyền Nghị quyết 41 và Kế hoạch 70- KH/TW của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, thực hiện 92 chương trình trên Đài Phát thanh và truyền hình, tuyên truyền rộng rãi trên Đài truyền thanh xã, phường, thị trấn. Ngoài ra, có hàng trăm tin, bài, phóng sự về công tác BVMT trên địa bàn tỉnh được tuyên truyền, phổ biến trên website của Sở TN&MT.

Hàng năm, Sở hướng dẫn và phối hợp với các huyện, TP tổ chức 10 lễ ra quân của tỉnh và hàng chục lễ ra quân làm vệ sinh môi trường của các huyện, TP hưởng ứng Tuần lễ quốc gia về Nước sạch và Vệ sinh môi trường, Ngày Môi trường thế giới và Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn với hàng chục nghìn người tham gia. Trao tặng Giải thưởng Môi trường của tỉnh cho tổng số 67 tổ chức và 33 cá nhân trên địa bàn.

Sở cũng tham mưu UBND tỉnh tổ chức thành công Hội nghị triển khai Luật BVMT cho đại diện lãnh đạo các ban, ngành, đoàn thể trong tỉnh và thủ trưởng một số cơ quan, đơn vị TW đóng trên địa bàn. Đôn đốc, phối hợp với các cấp, các ngành tổ chức hơn 40 hội nghị triển khai Luật BVMT với khoảng trên 5.000 người tham dự.

Về giải quyết thủ tục hành chính: Từ khi Luật BVMT 2005 có hiệu lực từ 1/7/2006, việc thực hiện thủ tục hành chính đã được phân cấp rõ ràng. Cấp huyện xem xét cấp xác nhận Bản cam kết BVMT đối với các cơ sở sản xuất công nghiệp, dịch vụ thuộc đối tượng là hộ gia đình, cá nhân và các đối tượng không thuộc Phụ lục của Nghị định số 21/2008/NĐ-CP ngày 28/2/2008. Sở TN&MT tổ chức thẩm định và trình Chủ tịch UBND tỉnh xem xét phê duyệt Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) đối với các doanh nghiệp theo quy định tại Phụ lục của Nghị định số 21/2008/NĐ-CP.

Sở TN&MT luôn giải quyết thủ tục hành chính về BVMT theo đúng quy trình và đảm bảo thời gian, xem xét giải quyết đạt 100% số hồ sơ đến. Cụ thể:

Về thẩm định và trình phê duyệt Báo cáo ĐTM, đã nhận và tổ chức thẩm định cho 158 Báo cáo ĐTM của các dự án đầu tư và trình Chủ tịch UBND tỉnh xem xét phê duyệt 124 báo cáo. Các báo cáo còn lại hoặc không được thông qua, đang chỉnh sửa bổ sung hoặc không tiếp tục triển khai thực hiện.

Thực hiện Quyết định số 71/2008/QĐ-TTg ngày 29/5/2008 của Thủ tướng Chính phủ về ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường đối với hoạt động khai thác khoáng sản và Thông tư số 34/2009/TT-BTNMT ngày 31/12/2009 của Bộ TN&MT quy định về lập, phê duyệt, kiểm tra, xác nhận dự án cải tạo, phục hồi môi trường và ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường đối với hoạt động khai thác khoáng sản, Sở TN&MT đã nhận và tổ chức thẩm định 2 hồ sơ và đã trình Chủ tịch UBND tỉnh phê duyệt đối với 1 hồ sơ, 1 hồ sơ đã có tờ trình nhưng chưa được phê duyệt.

Theo Nghị định số 21/2008-NĐ- CP thì các cơ sở đã đi vào hoạt động trước 1/7/2006 mà chưa có Quyết định phê duyệt Báo cáo ĐTM hoặc Phiếu xác nhận Bản đăng ký đạt tiêu chuẩn môi trường thì phải lập đề án BVMT. Chi cục đã tiếp nhận 35 hồ sơ và tham mưu thẩm định, phê duyệt cho 34 hồ sơ đề án BVMT, trả lại 01 hồ sơ do không thuộc đối tượng.

Công tác quản lý chất thải nguy hại đã được quan tâm và triển khai tích cực trên địa bàn tỉnh. Sở tiếp nhận và cấp được 53 sổ đăng ký chủ nguồn thải chất thải nguy hại cho 53 cơ sở, đạt 100% số hồ sơ đến. Về xác nhận đối với việc đã xây dựng hệ thống xử lý chất thải và tiêu hủy phế liệu, có 3 doanh nghiệp được xác nhận.

Phân tích đánh giá hiện trạng môi trường trên địa bàn tỉnh: Hàng năm, Sở TN&MT định kỳ tiến hành phân tích đánh giá chất lượng môi trường. Qua kết quả phân tích cho thấy, môi trường không khí khu vực TP Bắc Giang, một số thị trấn và vùng nông thôn cận đô thị đã bị ô nhiễm bởi bụi, nước mặt các con sông trên địa bàn tỉnh đã có dấu hiệu bị ô nhiễm, có một số chỉ tiêu vượt tiêu chuẩn loại B. Nước các hồ trong TP Bắc Giang bị ô nhiễm nặng. (Riêng nước hồ Cấm Sơn đạt tiêu chuẩn loại A), môi trường không khí ở vùng nông thôn còn tương đối trong lành.

Năm 2010, Sở TN&MT, xây dựng Báo cáo hiện trạng môi trường tỉnh năm 2010 trình UBND, HĐND tỉnh thông qua (theo quy định của Luật BVMT thì đây là báo cáo định kỳ 5 năm một lần, số liệu tổng hợp từ năm 2006 đến nay). Thời hạn hoàn thành và giao nộp sản phẩm là trong năm 2010.

Công tác thu phí BVMT: Phí thẩm định Báo cáo ĐTM theo Nghị quyết số 11/2007/NQ-HĐND ngày 19/7/2007 của HĐND tỉnh, thực hiện từ tháng 10/2007, đến nay đã thu được 250 triệu đồng. Phí BVMT đối với nước thải công nghiệp triển khai thu từ 1/1/2005: tổng số tiền thu được trên 10,5 tỷ đồng/37 cơ sở, đạt 51,4% so với số cơ sở phải nộp phí thuộc thẩm quyền (70 cơ sở).

Thực hiện Quyết định số 64/2003/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Xử lý triệt để các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng được thực hiện nghiêm túc và khẩn trương. Trong 11 cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, gồm 6 cơ sở sản xuất công nghiệp, 2 bệnh viện, 2 làng nghề, 1 kho thuốc bảo vệ thực vật, đến nay, 7/11 cơ sở đã hoàn thành (Nhà máy gạch Tam Tầng; Xí nghiệp hóa chất Barium; Xưởng sản xuất giấy đế của Công ty TNHH Hoa Mỹ Hải Phòng; Kho thuốc bảo vệ thực vật tại Đình Trám - xã Hồng Thái - Việt Yên; Công ty TNHH một thành viên Phân đạm và hóa chất Hà Bắc; Công ty CP giấy xuất khẩu Bắc Giang; Công ty CP giấy Hòa Bình, còn lại 4 cơ sở chưa hoàn thành xử lý triệt để ô nhiễm môi trường nghiêm trọng là Bệnh viện Đa khoa tỉnh (đã xây dựng hệ thống xử lý nước thải, đang hoàn thiện hồ sơ), Bệnh viện Lao Bắc Giang (đang thi công xây dựng hệ thống xử lý nước thải), làng nghề giết mổ gia súc ở Phúc Lâm và làng nghề nấu rượu ở xã Vân Hà - huyện Việt Yên.

Hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về BVMT: Chi cục BVMT đã đi vào hoạt động từ tháng 6/2009, đến nay có 11 biên chế và 1 hợp đồng; Trung tâm Quan trắc môi trường đi vào hoạt động từ năm 2007, đã có 11 biên chế và 18 hợp đồng. Các cán bộ làm công tác môi trường cơ bản có trình độ đại học chuyên môn về môi trường.

Ở cấp huyện, Phòng TN&MT các huyện đã có 1 - 2 cán bộ thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về môi trường.

Ở cấp xã, có 120/230 cán bộ hợp đồng làm công tác quản lý nhà nước về môi trường chiếm 52,17%. Các xã còn lại, cán bộ địa chính xã kiêm nhiệm công tác quản lý nhà nước về môi trường.

Đảm bảo kinh phí sự nghiệp môi trường: Kinh phí phân bổ cho hoạt động BVMT trên địa bàn toàn tỉnh trong các năm đầu thực hiện Nghị quyết (năm 2005, 2006) còn thấp, chỉ từ khoảng 200 - 300 triệu đồng/năm. Nhưng từ năm 2007 đến nay kinh phí sự nghiệp môi trường đã được phân bổ tăng hàng năm, đạt gần bằng chi thường xuyên của ngân sách nhà nước tỉnh.

Công tác xã hội hóa về BVMT trên địa bàn tỉnh ngày một phát triển và nhân rộng. Nhiều mô hình mang lại hiệu quả rõ rệt, có tính điển hình cao về cung cấp nước sạch, bảo vệ đa dạng sinh học, thu gom và xử lý chất thải rắn đã được nhân dân đồng tình hưởng ứng, như Mô hình thành lập tổ, đội, HTX, Công ty cổ phần về cung cấp nước sạch và thu gom, xử lý rác thải, xây dựng hầm khí sinh học (biogas) để xử lý phân, rác trong hộ gia đình, xây dựng bếp không khói, làng năng suất xanh, chương trình phòng trừ dịch hại tổng hợp (IPM) cho sản xuất nông nghiệp. Đến nay, toàn tỉnh đã có 22 làng năng xuất xanh, 4.653 hầm khí biogas (năm 2004 chỉ có 600 hầm), đã thành lập 249 đơn vị cổ phần làm vệ sinh môi trường (2 Công ty, 6 HTX, 241 tổ, đội VSMT, 100% các thị trấn trong tỉnh có tổ đội VSMT), có 275 CLB phụ nữ làm VSMT với gần 11.765 hội viên tham gia (năm 2004 có gần 100 CLB với gần 4.000 hội viên), hơn 600 trường học các cấp đạt tiêu chuẩn trường xanh - sạch - đẹp, 9 vườn cò (năm 2004 có 6 vườn), trong đó có 7 vườn phát triển ổn định.

Kết quả đạt được hơn 5 năm qua

Các văn bản quy phạm pháp luật về BVMT của TW, của tỉnh đã ban hành đồng bộ, kịp thời và tương đối đầy đủ.

Công tác tuyên truyền, phổ biến, tập huấn pháp luật về BVMT 5 năm qua đã được triển khai với nhiều hình thức phong phú, thiết thực theo cả chiều rộng và chiều sâu. Nhận thức, ý thức về BVMT của cộng đồng đã được nâng lên.

Công tác kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện pháp luật về BVMT đã được quan tâm thường xuyên. Việc chấp hành pháp luật về BVMT của các cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn đã được thực hiện nghiêm túc hơn. Nhiều cơ sở đã quan tâm, đầu tư cho công tác BVMT.

Bộ máy quản lý nhà nước về BVMT từ cấp tỉnh đến cơ sở và các ngành liên quan đã hình thành và dần được hoàn thiện.

Bên cạnh kết quả đạt được nêu trên thì công tác quản lý nhà nước về BVMT trong thời gian qua vẫn còn một số tồn tại như sau:

Nhận thức và ý thức về công tác BVMT của các cơ quan, doanh nghiệp, các hộ gia đình và cá nhân tuy đã được nâng lên một bước, nhưng để chuyển biến thành ý thức tự giác thực hiện Luật BVMT còn hạn chế.

Hầu hết, các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh chưa xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung (trừ KCN Đình Trám đã xây dựng nhưng chưa đưa vào vận hành). Các cụm công nghiệp tập trung của tỉnh và của các huyện, TP chưa lập Báo cáo ĐTM trình cấp có thẩm quyền phê duyệt nhưng đã đi vào vận hành. Đơn thư, kiến nghị về môi trường có chiều hướng ngày một gia tăng.

Bên cạnh đó, các thị trấn và khu dân cư tập trung chưa xây dựng bãi xử lý rác thải hợp vệ sinh. Tỷ lệ rác thải sinh hoạt ở khu vực nông thôn được thu gom, xử lý còn thấp (đạt khoảng 18,7%).

Tỷ lệ cấp xác nhận đăng ký cam kết BVMT, đề án BVMT theo quy định đối với các hộ gia đình, cá nhân sản xuất kinh doanh, dịch vụ ở hầu hết các huyện, thành phố còn thấp (mới đạt 26,4%).

Việc thu phí BVMT đối với nước thải công nghiệp ở các huyện, thành phố chưa đem lại hiệu quả. Đến nay, hầu hết các huyện, TP chưa thu được phí BVMT đối với nước thải công nghiệp. Trong số các huyện Hiệp Hòa, Yên Dũng và Lục Nam đã thu nhưng thu được rất ít.

Trương Công Đại

Phó Chi cục trưởng

Chi cục BVMT tỉnh Bắc Giang

Tạp chí môi trường số 11