Tuy vậy, cùng với sự phát triển đó, Khánh Hòa cũng đang phải đối mặt với một số vấn đề môi trường khá nghiêm trọng, đe dọa đến sức khỏe nhân dân cũng như tác động xấu đến quá trình phát triển kinh tế - xã hội lâu dài của tỉnh. Đó là sự ô nhiễm môi trường ở một số khu vực, đặc biệt là các khu dân cư, khu công nghiệp; một số nguồn tài nguyên đang bị suy thoái với các mức độ khác nhau do bị nhiễm bẩn, xâm thực, khai thác quá mức hoặc không hợp lý. Nạn mất rừng đã xảy ra ở một số nơi và tiếp tục đe dọa nhiều vùng khác, tài nguyên đất đang bị suy thoái do nạn rửa trôi, môi trường nước và không khí bị ô nhiễm nhiều nơi. Tài nguyên biển ngày càng suy giảm và nghiêm trọng hơn một số vùng biển ven bờ đang bị nhiễm bẩn...

Đứng trước những vấn đề môi trường phức tạp, đồng thời cũng nhận thức được tầm quan trọng của việc Bảo vệ môi trường (BVMT) đối với sự phát triển bền vững của tỉnh, trong những năm gần đây, các cấp lãnh đạo tỉnh đã luôn dành sự quan tâm đặc biệt và nguồn đầu tư đáng kể đối với các hoạt động liên quan đến công tác BVMT. Nhờ vậy, sau 6 năm thực hiện Nghị quyết số 41-NQ/TW của Bộ Chính trị về BVMT trong thời kỳ đẩy mạnh CNH - HĐH đất nước (Nghị quyết 41) và 7 năm thực hiện Chiến lược BVMT quốc gia đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020, Khánh Hòa đã thu được những thành tựu đáng kể.

Thành tựu đầu tiên phải kể đến là Khánh Hòa đã tạo được sự chuyển biến trong nhận thức và hành động của các cấp ủy Đảng và chính quyền đối với công tác BVMT. Sau thời gian triển khai thực hiện Nghị quyết 41, Chỉ thị 29-CT/TW của Ban Bí thư về tiếp tục đẩy mạnh triển khai thực hiện Nghị quyết 41, Chiến lược BVMT quốc gia và các văn bản chỉ đạo của tỉnh, nhận thức về BVMT và phát triển bền vững trong cấp ủy Đảng, chính quyền, mặt trận, đoàn thể các cấp và đội ngũ cán bộ, đảng viên đã được nâng lên; các địa phương đã thực hiện triệt để việc lồng ghép công tác BVMT vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; đầu tư cho sự nghiệp môi trường được chú ý và có sự chuyển biến tích cực, đảm bảo hài hòa giữa khai thác, sử dụng các nguồn tài nguyên với bảo vệ, phát triển hợp lý, góp phần phát triển kinh tế - xã hội theo hướng ổn định và bền vững. Sự phối hợp giữa các ngành trong công tác BVMT ngày càng chặt chẽ, cùng với sự chủ động, tích cực trong tất cả các hoạt động như phổ biến kiến thức, pháp luật về môi trường, tuyên truyền, vận động và tổ chức nhân rộng các mô hình tốt về sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên, BVMT.

Thứ hai là bước đầu Khánh Hòa đã thành công trong công tác phòng ngừa và hạn chế các tác động xấu đối với môi trường. Trong thời gian qua, tỉnh đã đảm bảo yêu cầu về môi trường ngay từ khâu xây dựng và phê duyệt các quy hoạch, dự án đầu tư; không cho đưa vào khai thác đối với các cơ sở chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về BVMT, nhất là trong lĩnh vực công nghiệp. Đến nay, UBND tỉnh đã tổ chức thẩm định và phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường cho 78 dự án đầu tư, thẩm định về mặt môi trường, 196 dự án đầu tư và quy hoạch tổng thể mặt bằng; UBND cấp huyện đã xác nhận và cam kết BVMT cho 585 dự án thuộc thẩm quyền. Trong các báo cáo và cam kết BVMT đều yêu cầu có nội dung trình bày về các biện pháp xử lý chất thải đạt tiêu chuẩn môi trường và cam kết thực hiện.

Bên cạnh đó, tỉnh tăng cường công tác giám sát tuân thủ các quy định về BVMT. Từ năm 2006 đến 2009, đã tổ chức hơn 194 lượt kiểm tra, thanh tra các cơ sở sản xuất kinh doanh; có phương án giải quyết triệt để các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng ảnh hưởng đến cuộc sống của nhân dân như Nhà máy Điện Chụt, Bãi chứa than của Xí nghiệp than Nha Trang, Bãi rác thành phố Nha Trang, chất thải nix của Công ty TNHH Nhà máy tàu biển Hyundai - Vinashin... Trung bình, mỗi năm đều có hơn 100 cơ sở sản xuất kinh doanh trên địa bàn tỉnh được hướng dẫn thực hiện việc kiểm soát ô nhiễm. Kết quả giám sát từ năm 2006 đến 2009 cho thấy, khoảng 60% các cơ sở sản xuất kinh doanh có kết quả kiểm soát ô nhiễm đạt tiêu chuẩn về môi trường.

Vấn đề BVMT các khu vực trọng điểm, tăng cường kiểm soát ô nhiễm tại nguồn, quản lý chất thải, nhất là chất thải nguy hại trong sản xuất công nghiệp, dịch vụ y tế cũng luôn được tỉnh chú trọng thực hiện. Các khu công nghiệp (KCN) trọng điểm trên địa bàn tỉnh như KCN Suối Dầu, Khu vực Công ty TNHH Nhà máy tàu biển Hyundai - Vinashin, Công ty cổ phần Dệt may Nha Trang; Bãi rác Lương Hòa, Bãi rác Dốc Ké... đều được giám sát môi trường định kỳ hàng năm để phát hiện các biến động liên quan đến môi trường nhằm phục vụ cho công tác quản lý môi trường kịp thời. Các KCN đã hoạt động và đang chuẩn bị đầu tư trên địa bàn tỉnh đều được yêu cầu phải xây dựng hệ thống xử lý nước thải, như KCN Suối Dầu đã đầu tư hệ thống xử lý nước thải có công suất 5.000m3/ngày đêm, hiện đã hoạt động ổn định; KCN vừa và nhỏ Diên Phú có hệ thống xử lý nước thải công suất 1.500m3/ngày đêm hiện đã thi công gần xong...

Ngoài ra, thời gian qua tỉnh đang tập trung nâng cao năng lực quản lý chất thải thông qua việc xây dựng Đề án Quy hoạch quản lý chất thải rắn trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa, thực hiện trong 2 năm 2007 - 2008 và Đề án này đã được tổ chức nghiệm thu. Hiện nay, Dự án xây dựng bãi rác mới theo công nghệ chôn lấp hợp vệ sinh của thành phố Nha Trang đang được thực hiện. Theo đánh giá giữa kỳ tình hình thực hiện kế hoạch 5 năm 2006 - 2010, tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt được thu gom và xử lý trên địa bàn tỉnh là 74,2%. Đối với chất thải y tế, được sự tài trợ từ nguồn vốn ADB, hiện nay 100% bệnh viện huyện đã lắp đặt lò đốt rác thải y tế nguy hại đạt tiêu chuẩn với công suất 150kg/ngày. Riêng rác thải y tế nguy hại của các bệnh viện tuyến tỉnh được thu gom xử lý tại lò đốt đặt tại Bệnh viện chuyên khoa da liễu tỉnh Khánh Hòa. Thời gian qua, tỉnh đã thực hiện tốt việc đầu tư phương tiện thu gom, lưu trữ chất thải rắn y tế đúng theo quy định, đặc biệt đã nâng cao hiệu quả xử lý nước thải tại các cơ sở y tế, nhiều bệnh viện đã xây dựng hệ thống xử lý nước thải như Bệnh viện Khánh Sơn, Bệnh viện Tâm thần, Bệnh viện Diên Khánh...

Thứ ba là tỉnh đã thực hiện nhiều giải pháp khắc phục các khu vực môi trường đã bị ô nhiễm, suy thoái. Về công tác trồng rừng ngập mặn: tỉnh đã phối hợp với Tổ chức Hành động phục hồi rừng ngập mặn Nhật Bản (ACTMANG) và Trung tâm nghiên cứu TN&MT (CRES) thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội hỗ trợ cho UBND các xã Ninh Hà và Ninh Ích trồng được khoảng 5 ha rừng ngập mặn ở vùng đất bán ngập mặn của 2 xã. Bên cạnh đó, tỉnh cũng thực hiện nhiều biện pháp nhằm giảm thiểu tác động đến môi trường do công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp trong các khu dân cư tập trung như bố trí di dời các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm môi trường, đề nghị thay đổi công nghệ, xây dựng hệ thống xử lý chất thải...

Thứ tư là tỉnh đã thực hiện tốt việc điều tra nắm chắc các nguồn tài nguyên thiên nhiên và có kế hoạch bảo vệ, khai thác hợp lý, đa dạng sinh học. Trong công tác bảo vệ và phát triển rừng, tỉnh đã chỉ đạo các doanh nghiệp và các ban quản lý rừng thực hiện trồng mới 5 triệu ha rừng. Ngoài ra, các chương trình trồng rừng theo chương trình 132 trồng cây lập vườn rừng, vườn nhà và trồng rừng sản xuất của các doanh nghiệp và tư nhân phát triển mạnh.

Thực hiện Luật Đa dạng sinh học, bảo vệ các loài động vật hoang dã, các giống loài có nguy cơ bị tuyệt chủng, ngăn chặn sự xâm nhập của các sinh vật ngoại lai, sinh vật biến đổi gen gây ảnh hưởng xấu đến con người, môi trường ngày 22/1/2010, UBND tỉnh đã ban hành quyết định 156/QĐ-UBND về “Bảo vệ đa dạng sinh học, an toàn sinh học đến năm 2020 trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa”, trong đó đã xác định các nhiệm vụ chủ yếu về bảo tồn và phát triển đa dạng sinh học trên cạn; bảo tồn và phát triển đa dạng sinh học nông nghiệp; sử dụng bền vững tài nguyên sinh vật; tăng cường năng lực quản lý nhà nước về đa dạng sinh học và kiểm soát sinh vật biến đổi gen, sản phẩm, hàng hóa có nguồn gốc từ sinh vật biến đổi gen để bảo vệ có hiệu quả sức khỏe nhân dân, môi trường và đa dạng sinh học; việc khai thác, sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên phải đảm bảo tính hiệu quả, bền vững và gắn với BVMT.

Thứ năm là tỉnh đã thực hiện thành công các biện pháp nhằm giữ gìn vệ sinh, bảo vệ và tôn tạo cảnh quan môi trường. Trong những năm qua, hoạt động du lịch khá phát triển, lượng du khách đến Khánh Hòa ngày càng đông. Cùng với đó, sự phát triển phong phú của các loại hình du lịch đã gây ra những tác động đáng kể đến cảnh quan thiên nhiên và môi trường. Khắc phục vấn đề này, hướng đến phấn đấu trở thành một điểm đến lý tưởng, trong nhiều năm gần đây, ở Khánh Hòa nói chung và thành phố Nha Trang nói riêng công tác giữ gìn vệ sinh, bảo vệ và tôn tạo cảnh quan môi trường luôn được quan tâm thực hiện. Tỉnh đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức về BVMT cho tất cả các đối tượng trong xã hội bằng nhiều hình thức phong phú như tuyên truyền theo hình thức trực quan cổ động, hoặc thông qua các phương tiện truyền thông đại chúng, qua các hội nghị, hội thảo chuyên đề... Đặc biệt, tỉnh chú trọng bảo vệ gìn giữ và tôn tạo cảnh quan môi trường, thực hiện nghiêm túc các biện pháp BVMT trong các khu di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, nghỉ dưỡng và du lịch sinh thái.

Mặt khác, tỉnh quan tâm đảm bảo cuộc sống của người dân ở tất cả các địa bàn có nước sạch sinh hoạt bằng việc đầu tư xây dựng hoàn chỉnh 20 hệ thống nước nối mạng. Đến cuối năm 2007, toàn tỉnh có 75% dân số nông thôn được sử dụng nguồn nước sinh hoạt hợp vệ sinh; 54% các hộ dân ven biển và nông thôn trong tỉnh có hố xí hợp vệ sinh.

Tuy nhiên, bên cạnh các thành tựu đạt được, công tác BVMT ở Khánh Hòa vẫn còn nhiều hạn chế. Đó là một số mục tiêu, nhiệm vụ đặt ra chưa thực hiện được do ảnh hưởng của các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng liên quan như: quy hoạch và triển khai dự án các khu công nghiệp, khu dân cư, khu xử lý chất thải rắn, các dự án thu gom, xử lý nước thải, xử lý các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng...; Việc triển khai các dự án thường gặp khó khăn về đất đai, cơ chế tài chính, cơ chế khuyến khích đầu tư từ các nguồn vốn ngoài ngân sách...; Quy hoạch tiến hành chậm, dẫn đến các dự án, đề án cần phải chờ quy hoạch được phê duyệt mới có cơ sở triển khai nên tiến độ thực hiện các dự án, đề án thường không đạt kế hoạch đề ra; Sự phối hợp giữa cấp ủy, chính quyền, các sở, ban, ngành trong chỉ đạo, triển khai, thực hiện các mục tiêu, nội dung kế hoạch về BVMT chưa chặt chẽ...

Để đạt được những thành tựu và khắc phục có hiệu quả các mặt hạn chế trên, chắc chắn trong những năm tới, Khánh Hòa sẽ tiếp tục thực hiện một trong những giải pháp quan trọng là gắn quá trình phát triển kinh tế - xã hội với vấn đề BVMT ngay từ khâu lập kế hoạch. Đây cũng có thể coi là một trong những kinh nghiệm quan trọng được đúc rút từ thực tế nhiều năm nỗ lực cải thiện chất lượng môi trường trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa. Bên cạnh đó, phải nêu cao trách nhiệm BVMT, tăng cường hiệu quả công tác tuyên truyền, phòng ngừa; tăng cường hiệu lực răn đe của pháp luật với các hành vi vi phạm. Và quan trọng nhất là phải làm cho tất cả mọi người hiểu rằng, các biện pháp phòng ngừa bao giờ cũng rẻ và hiệu quả hơn biện pháp khắc phục, cải tạo; mọi tổ chức, cá nhân trong xã hội phải luôn ý thức về vai trò của mình trong việc BVMT vì một môi trường sống sạch, an toàn, hướng đến con người, vì ngày mai.

Nguyễn Trọng Khiết

Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Khánh Hòa

Tạp chí môi trường số 11