Trong những năm qua, Khu BTTN Tà Kú đã và đang được tỉnh, huyện Hàm Thuận Nam đầu tư xây dựng và bảo vệ, tuy nhiên, Tà Kú vẫn bị tác động khá mạnh của cư dân xung quanh. Hệ thống thực vật núi Tà Kú vẫn bị lén lút khai thác. Mùa khô, tình trạng cháy rừng vẫn diễn ra, vì địa hình phức tạp, việc khoanh nuôi, bảo vệ gặp nhiều khó khăn. Tháng 4-1997, tỉnh Bình Thuận đã thành lập Ban bảo vệ Khu BTTN Tà Kú, gồm 22 cán bộ, nhân viên. Ban đã thành lập 5 tổ bảo vệ, kiểm tra, kiểm soát thường xuyên toàn bộ khu vực. Công tác tuyên truyền về ý thức bảo vệ rừng trong dân cư được địa phương chú trọng.Trong 2 năm, từ tháng 4/2008 đến cuối tháng 3/2010, Dự án Đa dạng sinh học và Phát triển (VN CBD 600174) do Chính phủ Hà Lan tài trợ đã đánh giá vai trò chức năng đặc biệt to lớn của việc tồn tại khu rừng đặc dụng này như điều hòa khí hậu, chống xói mòn, rửa trôi hoang hóa bạc màu, chông cát bay, điều hòa nguồn và cung cấp nước sinh hoạt, nước tưới cho vùng nông nghiệp xung quanh khu bảo tồn. Số liệu cập nhật mói nhất từ Dự án cho thấy, sô lượng thành phần loài thực vật và động vật tăng đáng kể so với khi mới thành lập Khu bảo tồn. Cụ thể:
Thực vật từ 751 loài đến nay đã ghi nhận khoảng 1.200 loài thực vật bậc cao. Trong đó, ít nhất là 36 loài thực vật nguy cấp được đề cập trong sách đỏ Việt Nam (2007) hay Danh lục đỏ thế giới (IUCN 2009). Động vật từ 178 loài tăng lên 454 loài. Trong đó côn trùng chiếm 160 loài. (Bảng so sánh số lượng loài).
Đặc biệt, chỉ với khoảng 1.000 ha, nhưng Khu BTTN Tà Kú có đến 6 loài linh trưởng. Trong đó có 2 loài mói ghi nhận trong những năm gần đây như Chà Vá Chân Đen, Voọc Bạc Trường Sơn có số lượng cá thể trong quần thể khá lớn. Qua quan sát tập tính sinh thái, tư thế vận động, thức ăn trong dự án nghiên cứu linh trưởng do trường Đại học Col-orado (Hoa Kỳ) phối hợp Khu BTTN Tà Kú thực hiện đã tổng điều tra quần thể trong năm 2010 nhận thấy, có khá nhiều con non trong mùa sinh sản, đều đó cho thấy, chúng sinh trưởng và phát triển bầy đàn tương đối tốt. Rừng thưa cây họ đầu là nơi trú ngụ của nhiều loài động vật hoang dã, đặc biệt là lớp chim có những loài nguy cấp và bị đe dọa như Gà lôi hồng tía, Tô sao, Gà tiền mặt đỏ, Trĩ sao, Công... Trong khi đó, các khu dân cư nằm xung quanh cùng với hệ thống giao thông gần như bao trọn Khu Bảo tồn, đã và đang tạo áp lực lớn trong việc giữ gìn và bảo vệ những giá trị nơi đây. Trong nhiều nguy cơ ảnh hưởng thì có 3 nguy cơ xếp vào loại rất quan trọng là săn bắn, bẫy thú rừng, cháy rừng và xâm lấn đất rừng, tàn phá sinh cảnh. Riêng việc xâm lấn vùng đệm Khu Bảo tồn để sản xuất của dân trong vùng đã gây ra những căng thẳng kéo dài nhiều năm.
Để giải quyết tình trạng này, Dự án "Nâng cao năng lực quản lý bảo tồn đa dạng sinh học tại Khu BTTN Tà Kú" được triển khai vào tháng 3/2009 do Quỹ Bảo tồn Việt Nam (VCF) tài trợ 827,4 triệu đồng cùng với vốn đối ứng từ ngân sách tỉnh hơn 182,8 triệu đồng. Mục đích nhằm giúp chính quyền địa phương, người dân trong vùng đệm nhận biết ranh giới khu bảo tồn thông qua việc cùng khảo sát, thảo luận và cắm cọc mốc ranh giới. Khu Bảo tồn đã tổ chức 14 cuộc hợp thông báo và lấy ý kiến của dân ở 14 thôn có địa giới hành chính liên quan đến đường ranh giới. Phần đông người dân hưởng ứng nên trồng lại rừng và có ý kiến cần cắm cọc mốc,., với mật độ dày hơn để dễ phân định.
Công việc nối tiếp trong dự án là tổ chức 3 khóa tập huấn về phòng chống cháy rừng, thi hành luật và kỹ năng truyền thông, phương pháp làm việc với cộng đồng. Thành phần tham gia chủ yêu là cán bộ Khu Bảo tồn, riêng lớp tập huấn kỹ năng truyền thông còn có thêm sự góp mặt của các giáo viên dạy sinh vật và cán bộ phụ trách đoàn tại 6 trường THCS xung quanh Khu Bảo tồn. Sau đó, các thành viên này về trường thành lập các câu lạc bộ (CLB) xanh, và đến nay đã hình thành 7 CLB thu hút nhiều học sinh tham gia. Những CLB này trước mắt là tuyên truyền cũng như trao đổi kỹ năng tuyên truyền trong giới học sinh, sau đó sẽ mở rộng ra vận động cộng đồng dân cư xung quanh. Thòi gian qua, thông qua các hoạt động như thu gom rác thải trên vùng du lịch núi Tà Kú, mặc sắc phục của CLB...và nhất là học sinh tham gia về tác động gia đình nên nhận thức bảo vệ những giá trị Khu Bảo tồn trong dân có chuyển biến tích cực, không có người dân nào lấn ranh giới làm rẫy như các năm trước. Mặt khác, chính hoạt động tuần tra bảo vệ rừng gồm 60 người cũng đã ngăn chặn được tình trạng săn bắt, bẫy thú rừng.
Tại buổi tổng kết dự án VCF giai đoạn 1, có nhiều ý kiến đề xuất trong giai đoạn 2, cần mở rộng đối tượng tham gia ra các ban ngành, đoàn thể bằng việc ký kết các chương trình liên tịch để phối hợp tuyên truyền. Song song đó, Khu Bảo tồn khai thác và vận dụng các nguồn vốn khác để mở rộng các mô hình giao khoán bảo vệ rừng, thông qua mô hình khoán trồng cây, nuôi động vật hoang dã,... cho các hộ dân có thu nhập, tạo sự hài hòa lợi ích. Từ đó, chính người dân trong vùng sẽ tạo ra vòng bảo vệ Khu Bảo tồn đúng cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng.Với đặc trưng rừng thưa cây họ dầu đặc hữu của vùng duyên hải Nam Trung bộ, tài nguyên đa dạng sinh học cao, đặc biệt là tài nguyên lâm sản ngoài gỗ ở Khu BTTN Tà Kú đóng vai trò hết sức to lớn đối với sinh kế của người dân.
Nằm cách Phan Thiết 30 km, giữa cụm du lịch Thuận Quý - Khe Già, bên cạnh có cáp treo Tà Kú, nếu ngành du lịch kết hợp đưa việc tham quan, khám phá những điều kỳ thú của Khu BTTN Tà Kú vào các tour du lịch, chắc chắn tiềm năng nơi đây sẽ được đánh thức và phát triển, nhờ đó mà cuộc sống của người dân cũng có cơ hội được nâng cao ■