Với tổng cộng 19 dự án thực hiện trong năm 2007, Chương trình Semla Đồng Nai đã hoàn thành 100% nhiệm vụ kế hoạch đặt ra. Phát huy những thà nh quả đạt được, năm 2008 Chương trình tiếp tục hoàn thành 23 dự án với chất lượng cao và trong 6 tháng năm 2009 đã hoàn thành 7 dự án.

Đối với dự án “Áp dụng sản xuất sạch hơn (SXSH) thí điểm tại Nhà máy chế biến cao su Xuân Lập, thị xã Long Khánh nhằm xây dựng và phổ biến quy trình SXSH cho ngành công nghiệp chế biến mủ cao su và tiến tới hỗ trợ khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng hệ thống ISO 14000”. Mục tiêu là nâng cao nhận thức cho ngành chế biến cao su của tỉnh Đồng Nai về lợi ích của SXSH trong hoạt động kinh doanh; Cải thiện hiệu quả hoạt động về mặt kinh tế và môi trường của Nhà máy chế biến cao su. Quá trình thực hiện SXSH tại nhà máy chế biến cao su Xuân Lập đã nâng cao nhận thức công nhân, quản lý nội vi, điều chỉnh thiết bị, kiểm soát quá trình sản xuất tốt hơn, thay đổi hoá chất độc hại, sử dụng hiệu quả và tiết kiệm năng lượng, trong đó đã thực hiện 31 giải pháp (năm 2008 đã thực hiện 17 giải pháp và 14 giải pháp sẽ triển khai thực hiện).

Kết quả ban đầu thực hiện SXSH tại Nhà máy chế biến cao su Xuân Lập đã tiết kiệm được khoảng 120 triệu đồ ng. Dự án mang lại một số lợi ích về mặt kinh tế cũng như về BVMT cho Nhà máy chế biến cao su Xuân Lập, đặc biệt nâng cao nhận thức của các cán bộ, công nhân về tiết kiệ m nguồn tài nguyên cũng như về BVMT. Trên cơ sở kế thừa và phát huy những giải pháp đạt được của dự án trên, Chương trình SEMLA Đồ ng Nai, Nhóm dự án đã phối hợ p với Trung tâm SXSH thuộ c Chi cục Bả o vệ môi trường TP. Hồ Chí Minh tiếp tục triển khai, tạo điều kiện nhân rộng kết quả dự án đến các doanh nghiệp áp dụng SXSH nhằm phát triển kinh tế theo hướng bền vững và tiếp cận vớ i quản lý môi trường mang tính phòng ngừa. Nhận thức được các lợi ích do SXSH đem lại, Công ty CP Cao su Hàng Gòn đã phối hợp với Trung tâm Quan trắc và Kỹ thuật môi trường triển khai thự c hiện SXSH tại Nhà máy Cao su Hàng Gòn, và áp dụng thành công một số biện pháp.

Bên cạnh đó, dự án “Cải thiện năng lực quan trắc và phân tích môi trường Đồng Nai” khảo sát và đánh giá hiện trạng hệ thống quan trắc hiện hữu. Thu thập thông tin về nhân lực và thiết bị phục vụ công tác quan trắc tại các huyện, thị xã Long Khánh, TP Biên Hoà. Đào tạo quy trình đảm bảo chất lượng về quan trắc môi trường trên địa bàn tỉnh cho 45 học viên là cán bộ, công chứ c, viên chức của Chi cục BVMT, Ban quả n lý các KCN, phòng TNMT các huyện, thị xã Long Khánh, TP Biên Hoà và Trung tâm quan trắ c và Kỹ thuật môi trường... Lập 5 báo cáo chuyên đề mạng lưới quan trắc môi trường các thành phần môi trường và đề xuấ t bổ sung các vị trí quan trắc phù hợp với tình hình phá t triển kinh tế xã hộ i của tỉnh đến năm 2010. Xây dựng Bản đồ mạng lưới quan trắc các thành phần; Mua sắm thiết bị...

Về dự án “ Thí điểmquy hoạch sử dụng đất có lồng ghép các yếu tố bả o vệ môi trường tại huyện Nhơn Trạch”. Kết quả thực hiện trong 2 năm 2007 - 2008 quy hoạch lồng ghép đã phân tích và nêu rõ bối cảnh các vấn đề về kinh tế, xã hộ i, hiện trạng sử dụng đất, môi trường, các yếu tố khí tượng, thủy văn; đồng thời đã xác định xu hướng và dự báo xu thế của các vấn đề này. Đây là cơ sở trong việc xem xét, đánh giá tiềm năng cho các mục tiêu phát triển kinh tế, BVMT, xem xét khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu (BĐKH) và đề ra các hướng sử dụng đất phù hợp. Quy hoạch lồng ghép đã xây dựng được hai phương án bố trí sử dụng đất dựa trên các mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội, BVMT và định hướng phá t triển không gian củ a huyện. Trong đó việc bố trí sử dụng đất của từng phương án đều thể hiện sự lồ ng ghép việc BVMT và khả năng thích ứng với BĐKH.

Quy hoạch lồng ghép đã sử dụng các công cụ và phương pháp phân tích môi trường chiến lược để so sánh phân tích tác động, đánh giá hiệu quả của hai phương án; đồng thời lấy ý kiến các chuyên gia trong lĩnh vực đất đai, môi trường, các cấ p lãnh đạo xã, huyện, cá c ngành liên quan của tỉnh trong việc lựa chọn hai phương án. Trên cơ sở đó, đã lựa chọn phương án bố trí sử dụng đất phù hợp, đảm bảo tính khả thi của quy hoạch và tính bền vững trong sử dụng đất của huyện Nhơn Trạch đến năm 2020 và xa hơn. Trên cơ sở phương án quy hoạch lồng ghép đã tiến hành mô tả tá c động đến môi trường, mô tả khả năng thích ứng với BĐKH của quy hoạch sử dụng đất. Từ đó đề ra các giải pháp kỹ thuật cũng như các giải pháp quản lý nhằm hạn chế thấp nhất những tác độ ng xấu đến môi trường và nâng cao khả năng thích ứng với BĐKH.

Quy hoạch lồng ghép đã xây dựng các kế hoạch sử dụng đất, kế hoạch BVMT, kế hoạch thực hiện các giải pháp thích ứng với BĐKH, ước tính chi phí cho việc thực hiện các kế hoạch, đồng thời xây dựng các biện pháp tổ chức thực hiện trên cơ sở phương án quy hoạch đượ c lựa chọn.

Trong quá trình thực hiện, quy hoạch lồng ghép đã đưa sự tham gia của cộng đồng vào việc thu thập thông tin nền, và lấy ý kiến người dân về quy hoạch lồng ghép, thông qua đó đưa các thông tin của dự án cũng như các hoạt động nâng cao nhận thức cộng đồng về BVMT đến người dân.

Đào tạo, nâng cao năng lực cho hơn 50 cán bộ quản lý và cán bộ kỹ thuật thuộc lĩnh vực đất đai, môi trường và nâng cao nhận thức cộng đồng về BVMT.

Ngoài ra, dự án “Xây dựng chương trình truyên thông về TN&MT trên sóng phát thanh và truyền hình của tỉnh nhằm phổ biến kiến thức, pháp luật về đất đai và môi trường và tuyên truyền các hoạt động, thông tin về tài nguyên và môi trường trong hoạt động của Chương trình SEMLA” như: Tiết mục:”Phát triển bền vững” phát trên sóng Đồng Nai 1 (ĐN1), và Đồng Nai 2 (ĐN2); Chuyên đề Tài nguyên và Môi trường: Thời lượng phát sóng mỗi tháng 2 chương trình, mỗi chương trình 20 phút trên só ng Đồng Nai I (ĐN1) và Đồng Nai II (ĐN2) với tổng số 52 chương trình cũng đã mang lại hiệu quả thiết thực.

Qua các kết quả trên đã tác động đến một số lĩnh vực, trong đó có tác động về việc cải thiện hệ thống pháp luật, cải thiện năng lực cán bộ và tình trạng lồng ghép các yếu tố môi trường trong quy hoạch sử dụng đất. Trên cơ sở kinh nghiệm của đợt đánh giá đầu tiên, các chỉ số sẽ phần nào được sửa đổi. Một số tác động chính bước đầu đã đạt được: Lồng ghép các yếu tố môi trường vào hệ thống pháp luậ t và quy hoạ ch sử dụng đất được thực hiện. Nhận thức của cán bộ về tầm quan trọng của việc lồng ghép môi trường tăng lên. Tham gia của công chúng trong quá trình lập quy hoạch sử dụng đất được cải thiện và các quy tắc về môi trường dựa trên cộng đồng đã được xây dựng ở một số tỉnh;

Năng lực chuyên môn và năng lực quản lý môi trường tăng cường, tuy nhiên một thách thức đang trở nên ngày càng lớn hơn, đặc biệt là ở cấp địa phương, là làm sao để cán bộ hoàn thà nh toàn bộ các nhiệm vụ được giao trong lĩnh vực quản lý môi trường. Hỗ trợ các chủ trương chính sách pháp luậ t mới tại địa phương được ban hành; việc phân cấp trách nhiệm đã được thực hiện. Các hoạt động đào tạo đã giúp tăng cường hiểu biết về các biện pháp và kênh truyền thông sao cho có hiệu quả. Nhận thức trong lĩnh vực cụ thể như quy hoạch sử dụng đất và kiểm soát ô nhiễm đã được tăng cường.

Một chương trình xây dựng năng lực lớn và toàn diện triển khai, có đóng góp vào việc tăng cường năng lực chuyên môn nói chung. Tổng cộng có gần 1.000 học viên tham gia các lớp đào tạo. Trên cơ sở kết quả đánh giá đào tạo có thể thấy, 80% học viên cho rằng khóa học là rất hữu ích. Những tác động về kinh tế còn cần có thời gian để kiểm chứng, chưa đo đếm được do thời gian thực hiện các dự án, đặc biệt là các mô hình thí điểm còn ngắn. Tuy nhiên, chương trình đã giúp mở ra hướng đi và góp phần gián tiếp vào việc cải thiện kinh tế, xóa đói giảm nghèo; cải cách thủ tục hành chính; góp phần cho việc sửa đổi văn bản pháp lý, các quy trình...

Các dự án thựcsự đã giúp cho công tác quản lý tài nguyên và môi trường được tốt hơn; Thực hiện việc khai thác và sử dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế xã hội, góp phần tăng trưởng kinh tế, xóa đói giảm nghèo; Đảm bảo sử dụng đất đai bền vững, lâu dài, gắn với bảo vệ môi trường sinh thái chung của địa phương và cả khu vực; Sự lồng ghép các yếu tố BVMT và BĐKH trong quy hoạch sử dụng đất, đưa ra những khuyến cáo cần thiết với người dân và các cấp lãnh đạo trong việc BVMT, giảm thiểu những yếu tố gây nên hiệu ứng nhà kính, góp phần cho chiến lược chung về BĐKH của Quốc gia và toàn cầu; Nâng cao nhận thức của cộng đồng trong công tác quản lý sử dụng đất đai và BVMT; Đồng thời nâng cao năng lực cán bộ thực hiện công tác chuyên môn vầ quy hoạch nói riêng và quản lý tà i nguyên môi trường nói chung; Giúp cho các nhà quản lý có tầm nhìn bao quát hơn trong việc quản lý tài nguyên và môi trường, từ đó đưa ra những quyết định đúng đắn trong việc phân bổ sử dụng nguồn tà i nguyên quý giá và hữu hạn này, nhằm sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên để cân đối và đáp ứng các nhu cầ u của xã hội. Chương trình đã có tác động lớn và thiế t thực trong việc nâng cao năng lực quản lý của cán bộ tỉnh, huyện, xã. Ngoài ra, các dự án còn mở rộng sự tham gia của cộng đồng về quản lý sử dụng đất đai và môi trường và nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ công.

Sau hơn hai nămthực hiện, chương trình SEMLA Đồng Nai đã tạo ra được một số sản phẩm rấ t thiết thực, nhằm vào các vấn đề đang được xã hộ i quan tâm trong lĩnh vực BVMT. Trong số đó, nhiều vấn đề có tính mới, rất cần được chia sẻ thông tin, nhân rộ ng để ngày càng phát triển hoàn thiện hơn. Do đó việc nhân rộng, ứng dụng kết quả SEMLA không nên “ đóng khuôn” trong một tỉnh tham gia mà cần được thực hiện trong toàn bộ hệ thống các tỉnh, thành phố

P.Đình

Tập huấn sử dụng đất đai có lồng ghép các yếu tố môi trường