Kết quả khảo sát mới nhất về hổ ở Việt Nam do Trung tâm Giáo dục thiên nhiên (ENV) công bố hôm qua tại Hà Nội: Hoạt động săn bắt, buôn bán hổ ngày càng tinh vi, trong khi các cơ sở tư nhân nuôi hổ dường như lại không nhằm mục đích để… bảo tồn.

Dễ dàng mua “hổ đông lạnh”

Kết luận này được đưa ra sau một đợt khảo sát được ENV thực hiện trong suốt năm 2009. Khảo sát thực tế của ENV cũng thấy rõ, chỉ cần một vài cuộc điện thoại và một số địa chỉ tham khảo, với khoảng 350 triệu đồng tiền mặt, hoặc một chuyến đi thị trấn Tây Sơn gần cửa khẩu biên giới Cầu Treo (Hà Tĩnh) sẽ mua được một con hổ trên 100 kg.

Bà Nguyễn Thị Vân Anh, Điều phối viên Chương trình bảo vệ động vật hoang dã (ENV), việc buôn bán hổ trái phép (chủ yếu cung cấp hổ đông lạnh và xương hổ cho các đối tượng môi giới) để làm cao hổ. Những người buôn bán hổ trái phép thường cho khách hàng chứng kiến quá trình chế biến cao hổ để thuyết phục khách mua hàng thật, đảm bảo chất lượng.

Trong 10 vụ bắt giữ buôn bán, vận chuyển trái phép hổ ở Việt Nam thời gian qua, tang vật thu giữ được đều là hổ đông lạnh. Theo các chuyên gia của ENV, số hổ này có nguồn gốc từ các trang trại hoặc những cơ sở nuôi nhốt kinh doanh nhiều hơn là từ tự nhiên.

Tư nhân nuôi hổ có để bảo tồn?

Theo thống kê của ENV, ở Việt Nam hiện có 7 cơ sở tư nhân đăng ký nuôi nhốt 84 cá thể hổ. Nhiều cơ sở nói việc nuôi hổ nhằm mục đích bảo vệ loài hổ của Việt Nam khỏi nguy cơ bị tuyệt chủng.

Tuy nhiên điều này mẫu thuẫn với kết quả điều tra của ENV. “Ít nhất một chủ trang trại nuôi hổ có liên quan trực tiếp đến việc cung cấp hổ cho đường dây buôn bán hổ trái phép. Người chủ trang trại này có quan hệ trực tiếp với các đối tượng bị các cơ quan chức năng bắt giữ trong 2 vụ buôn bán, vận chuyển hổ gần đây”, bà Vân Anh tiết lộ.

Ngoài ra, còn có 3 cơ sở nuôi hổ có dấu hiệu vi phạm pháp luật. Các cơ sở này có những thống kê bất hợp lý về số cá thể hổ được sinh ra và bị chết tại cơ sở.

Hơn nữa, việc xử lý các cá thể hổ chết không được thực thi đầy đủ theo quy định. Điều này tạo điều kiện cho những chủ trang trại bán những con hổ chết thay vì tiêu hủy theo pháp luật.

Theo bà Vân Anh, những phát hiện này có thể khẳng định việc gây nuôi hổ ở những cơ sở tư nhân không phải là một giải pháp bảo tồn. Chiến lược gây nuôi bảo tồn loài hổ chỉ thực sự được thực thi tại các cơ sở của Nhà nước hoặc các trung tâm cứu hộ.

Theo tiến sĩ Nguyễn Cảnh Hà, Trung tâm Giáo dục và Nghiên cứu Chiến lược Môi trường (VUSTA), hiện các khu bảo tồn dành riêng cho hổ chưa có. Còn các trang trại gây nuôi hiện nay chưa đạt đến chuẩn của nuôi bảo tồn mà chỉ có thể gọi là nuôi phát triển thông thường.

Do đó, nhiều nhà khoa học cho rằng các cơ quan chức năng nên kìm hãm sự phát triển các cơ sở tư nhân gây nuôi hổ ở Việt Nam. Đối với các cơ sở nuôi hổ phi lợi nhuận nhằm mục đích giáo dục cộng đồng cần phải được theo dõi, kiểm tra thường xuyên.

Tiến hành nghiên cứu khoa học tại các vườn quốc gia - nơi mà loài hổ có thể vẫn đang tồn tại nhằm đánh giá về tình trạng hổ hoang dã hiện nay. Đối với những khu vực phát hiện còn hổ sinh sống, cần lập khu bảo tồn để tạo điều kiện khôi phục quần thể hổ.

Từ năm 2005 tới nay, ENV đã lưu trữ được 104 vụ vi phạm về hồ, trong đó có 16 vụ bắt giữ, tịch thu hổ đông lạnh, bộ phận cơ thể hổ hoặc xương hổ. Các cơ quan chức năng cũng đã tịch thu 29 con hổ từ các vụ buôn bán, vận chuyển trái phép.

 

Bích Ngọc (Đất Việt)