KẾT LUẬN
1. Thời gian qua, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của đất nước, các KCN hiện đóng vai trò không nhỏ trong sự tăng trưởng của ngành công nghiệp. Phát triển các KCN đã thu hút nguồn vốn đầu tư lớn, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở từng địa phương, tạo công ăn việc làm. Tuy nhiên, hoạt động của các KCN cũng gây ra những bức xúc về môi trường cần được quan tâm giải quyết. Cùng với sự phát triển của các KCN, lượng thải và các chất gây ô nhiễm môi trường cũng gia tăng, gây tác hại đến sức khỏe người dân, ảnh hưởng xấu tới tăng trưởng bền vững của đất nước.
2. Môi trường xung quanh không ít các KCN đang bị suy thoái nghiêm trọng. Khoảng 70% trong số hơn 1 triệu m3 nước thải/ngày từ các KCN được xả thẳng ra các nguồn tiếp nhận không qua xử lý đã gây ra ô nhiễm môi trường nước mặt. Có đến 57% KCN đang hoạt động chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung. Không khí ở các KCN, đặc biệt là các KCN cũ, đang bị ô nhiễm, do các nhà máy trong KCN sử dụng công nghệ sản xuất lạc hậu hoặc chưa đầu tư hệ thống xử lý khí thải trước khi thải ra môi trường. Lượng chất thải rắn tại các KCN ngày càng gia tăng, nhưng vấn đề thu gom và xử lý chất thải rắn tại các KCN còn nhiều bất cập, nhất là đối với việc quản lý, vận chuyển và đăng ký nguồn thải đối với chất thải nguy hại.
3. Ô nhiễm môi trường từ các KCN gây tác động xấu tới môi trường sinh thái tự nhiên. Đặc biệt nước thải không qua xử lý từ các KCN xả thải trực tiếp vào môi trường gây ra những thiệt hại không nhỏ tới hoạt động sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản tại các khu vực lân cận. Ngoài ra, ô nhiễm môi trường từ các KCN làm gia tăng gánh nặng bệnh tật, gia tăng tỷ lệ người mắc bệnh đang lao động tại chính KCN và cộng đồng dân cư sống gần các KCN đó. Tỷ lệ này đang có xu hướng tăng trong những năm gần đây, gây ảnh hưởng trực tiếp tới các hoạt động phát triển KTXH tại địa phương, gây ra những tổn thất kinh tế không nhỏ.
4. Trong thời gian qua, nhiều cố gắng trong việc bảo vệ môi trường KCN đã được triển khai ở các cấp, các ngành; nhiều biện pháp, giải pháp đã được xây dựng, đề xuất nhằm ngăn chặn xu thế suy thoái, ô nhiễm môi trường KCN. Tuy nhiên, công tác bảo vệ môi trường KCN còn nhiều tồn tại: phân cấp trong hệ thống quản lý môi trường KCN chưa rõ ràng; quy hoạch KCN chưa thực sự gắn với bảo vệ môi trường; tỷ lệ xây dựng và vận hành các công trình bảo vệ môi trường tại các KCN còn thấp; việc áp dụng sản xuất sạch hơn và công nghệ thân thiện môi trường tại các doanh nghiệp trong KCN chưa được chú trọng; mô hình KCN sinh thái chậm được nghiên cứu áp dụng; công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát môi trường KCN chưa thực sự nghiêm minh; công cụ kinh tế chưa phát huy được hiệu quả; công cụ thông tin chưa được đầu tư, chú trọng đúng mức.
KIẾN NGHỊ
Từ các kết quả và nhận định của Báo cáo Môi trường Quốc gia 2009, Bộ Tài nguyên và Môi trường kiến nghị với Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành liên quan, các địa phương và yêu cầu đối với BQL các KCN một số vấn đề sau đây.
Các kiến nghị đối với Quốc hội và Chính phủ
1. Rà soát, điều chỉnh, bổ sung các văn bản chính sách, pháp luật, bao gồm cả việc sửa đổi một số điều của Luật Bảo vệ môi trường và các văn bản hướng dẫn, nhất là vấn đề về phân cấp quản lý môi trường các KCN và công tác tổ chức thanh tra môi trường liên quan;
2. Thực hiện đồng bộ việc quy hoạch KCN gắn với quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH và bảo vệ môi trường, trước mắt bổ sung việc đánh giá môi trường chiến lược đối với quy hoạch phát triển các KCN;
3. Chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương quan tâm đầy đủ đến công tác bảo vệ môi trường của các KCN, thực hiện tốt các kiến nghị liên quan nêu dưới đây.
Các kiến nghị đối với các các bộ, ngành, địa phương
1. Khẩn trương hoàn tất công tác uỷ quyền quản lý môi trường cho BQL các KCN theo quy định;
2. Hoàn thiện cơ cấu tổ chức hệ thống quản lý môi trường các KCN, đặc biệt chú ý việc phân cấp và phân công trách nhiệm rõ ràng, cụ thể đối với các đơn vị trong hệ thống quản lý môi trường các KCN theo hướng tổ chức quản lý tập trung;
3. Tăng cường thực thi pháp luật về bảo vệ môi trường KCN, chú trọng công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát chất lượng môi trường KCN, tổ chức công bố thông tin về môi trường KCN theo quy định.
Các yêu cầu đối với BQL các KCN và các doanh nghiệp trong KCN
1. Thành lập đơn vị chuyên trách về môi trường/Phòng Môi trường thuộc BQL các KCN theo quy định và tạo điều kiện thuận lợi để tổ chức này hoạt động;
2. Chủ đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng kỹ thuật KCN cần nhanh chóng hoàn tất việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống xử lý nước thải tập trung và khu vực lưu giữ tạm thời chất thải nguy hại;
3. Các doanh nghiệp trong KCN thực hiện nghiêm túc chế độ tự quan trắc, báo cáo môi trường và các quy định liên quan về bảo vệ môi trường.